जॉर्जिया : मलेरियामुक्तीचा ऐतिहासिक टप्पा
२३ जानेवारी २०२५ रोजी जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) जॉर्जियाला अधिकृतपणे मलेरियामुक्त घोषित केले आहे. सुमारे १०० वर्षांच्या अथक प्रयत्नांनंतर जॉर्जियाने हे यश संपादन केले असून, हा टप्पा गाठणारा तो जगातील ४६ वा देश ठरला आहे.
प्रमुख वैशिष्ट्ये आणि यशाची कारणे
- प्रमाणन निकष: मागील सलग ३ वर्षांपासून देशात मलेरियाच्या स्थानिक संसर्गाची एकही साखळी आढळलेली नाही.
- राजकीय इच्छाशक्ती: ताश्कंद जाहीरनामा (२००५) आणि अश्गाबात निवेदन (२०१७) याद्वारे देशाने मलेरिया निर्मूलनाची आपली वचनबद्धता सिद्ध केली.
- आरोग्य व्यवस्था: मजबूत सार्वजनिक-खाजगी सहकार्य, प्रभावी कीटकशास्त्रीय निगराणी आणि आरोग्य कर्मचाऱ्यांचे समर्पण यामुळे हे शक्य झाले.
- युरोपियन प्रदेशाची स्थिती: जॉर्जियाच्या या कामगिरीमुळे आता पूर्ण युरोपियन प्रदेश मलेरियामुक्त होण्याच्या उंबरठ्यावर आहे. सध्या या प्रदेशात केवळ तुर्कस्तान हा एकच देश प्रमाणित होणे बाकी आहे.
मलेरिया मुक्तीचा प्रवास
| कालखंड |
परिस्थिती / उपाययोजना |
| १९०० च्या सुरुवातीला |
पी. फाल्सीपेरम, पी. मलेरी आणि पी. व्हिव्हॅक्स या तीन प्रजातींचा प्रादुर्भाव. |
| १९२० चे दशक |
देशातील सुमारे ३०% लोकसंख्या मलेरियाने ग्रस्त होती. |
| १९५३ - १९७० |
सघन कार्यक्रमामुळे तिन्ही प्रमुख प्रजातींच्या प्रसारावर यशस्वी नियंत्रण. |
| २००२ |
मलेरियाचा पुन्हा प्रादुर्भाव (Resurgence), ४७४ रुग्णांची नोंद. |
| २००९ |
जॉर्जियामध्ये शेवटचा स्थानिक रुग्ण आढळला. |
| २०२५ |
WHO कडून अधिकृत मलेरियामुक्त प्रमाणन. |
भविष्यातील आव्हाने: जॉर्जियाचे आरोग्य मंत्री मिखाईल सर्जवेलाद्झे यांच्या मते, हे यश टिकवून ठेवणे आणि मलेरियाचा पुन्हा शिरकाव होऊ न देणे हे आता प्रमुख उद्दिष्ट आहे. "मलेरियामुक्त जगाचे स्वप्न सत्यात उतरवता येते," असा विश्वास WHO चे महासंचालक डॉ. टेड्रोस अधानोम गेब्रेयसस यांनी व्यक्त केला आहे.